Tryb rozkazujący

tryb rozkazujący Imperativ

Za pomocą trybu rozkazującego (Imperativ) wyrażamy nie tylko rozkazy, lecz także polecenia, rady i prośby. Znany przykład na niemiecki tryb rozkazujący Imperativ mamy na półkach sklepowych: cukierki nimm2 (czyli weż 2!)

Geh sofort schlafen!

Mach bitte die Hausaufgabe!

Trink nicht so viel!

Nimm zwei Zwiebeln und eine Karotte!

Tryb rozkazujący kierujemy do :

  1. 2 osoby liczby pojedynczej (czyli du).

Tworzymy tę formę od 2 osoby czasu teraźniejszego i odrzucamy końcówkę -st. Zaimek osobowy „du” również odpada. Dodajemy wykrzyknik.

Du machst – Mach!

Du wohnst – Wohn!

Du spielst – Spiel!

Oraz przykłady czasowników nieregularnych:

Du nimmst – Nimm!

Du isst – Iss!

Du sprichst – Sprich!

Czasowniki zmieniające w 2 osobie liczby pojedynczej samogłoskę rdzenną a na ä tracą ten przegłos w trybie rozkazującym:

Du schläfst – Schlaf!

Du fährst – Fahr!

Du läufst – Lauf!

Kiedyś bardzo popularne było kończenie czasownika literą -e. Dziś używana jest jedynie jeżeli temat czasownika kończy się na -t, -d, -chn, -ffn albo -tm.

Du wartest. – Warte!

Du redest. – Rede!

Du öffnest. – Öffne!

  1. Dla 2 osoby liczby mnogiej (czyli ihr)

Forma ta jest identyczna z 2 osobą liczby mnogiej, ale odrzucamy zaimek osobowy „ihr”. Dodajemy wykrzyknik.

Ihr macht – Macht!

Ihr wohnt – Wohnt!

Ihr spielt – Spielt!

Ihr nehmt – Nehmt!

Ihr esst – Esst!

Ihr sprecht – Sprecht!

  1. Dla 3 osoby liczby mnogiej grzecznościowej (czyli Sie)

Forma ta jest identyczna z 3 osobą liczby mnogiej grzecznościowej. Zaimek osobowy Sie zostaje! Po czasowniku. Dodajemy wykrzyknik.

Sie machen – Machen Sie!

Sie wohnen – Wohnen Sie!

Sie spielen – Spielen Sie!

Sie nehmen – Nehmen Sie!

Sie essen – Essen Sie!

Sie sprechen – Sprechen Sie!

W skrócie, poza wyjątkami w drugiej osobie liczby pojedynczej opisanych powyżej, tryb rozkazujący tworzy się tak:

duDu machst. →Du machst. →stMach!
ihrIhr Macht. →Ihr macht. →tMacht!
SieSie machen. →Sie machen. →
Machen Sie!
Tryb rozkazujący – tworzenie.

Czasowniki posiłkowe haben i sein mają odrębną formę tworzenia trybu rozkazującego:


duihrSie
habenHab!Habt!Haben Sie!
seinSei!Seid!Seien Sie!
Tryb rozkazujący Imperativ dla haben i sein.

Sei bitte so nett! – Bądź proszę tak miły!

Haben Sie keine Angst!

Przedrostek czasowników rozdzielnie złożonych ląduje na końcu zdania w trybie rozkazującym:

aufstehen – Steh jetzt auf!

aufmachen – Machen Sie die Tür auf!

Zadanie 1

Zbuduj zdania w trybie rozkazującym z rozsypanych słów dla „du”:

  1. aufstehen, sofort, !
  2. nicht, einschlafen, !
  3. sein, leise, !
  4. mich, anrufen, heute, !
  5. den Film, sich, ansehen, !
  6. die Hände, waschen, !
  7. nicht, so viel, Schokolade, essen, !
  8. sich vorbereiten, die Prüfung, auf, !
  9. helfen, deiner, Schwester, !
  10. sein, so, nervös, nicht, !

Antworten:

1.Steh sofort auf! 2. Schlaf nicht ein! 3. Sei leise! 4. Ruf mich heute an! 5. Sieh dir den Film an! 6. Wasch dir die Hände! 7. Iss nicht so viel Schokolade! 8. Bereite dich auf die Prüfung vor! 9. Hilf deiner Schwester! 10. Sei nicht so nervös!

Możesz zadać pytanie odnośnie trybu rozkazującego.